Legendum est

Life on Mars sezon I, created by Matthew Graham, Tony Jordan & Ashley Pharoah, BBC Wales, 2006

Samo istnienie Life on Mars dowodzi, jak dla mnie, prawdziwości optymistycznej tezy, że wszystko jest możliwe.  No bo tak: od przepisu na zafascynowanie _akurat mnie_ to jest ten serial tak daleko,  jak to tylko możliwe - mało mnie (wbrew pozorom) ruszają historyjki z podróżami w czasie, spotykaniem własnych dziadków i wędrówką z jednego świata do drugiego, mam alergię na postać wszechwiedzącego pocieszającego barmana, nie przepadam za policyjnymi serialami, a na dodatek zupełnie, ale to zupełnie nie odczuwam jakiejkolwiek nostalgii za latami 70., co w sumie nie jest specjalnie dziwne, zważywszy, że w roku 1973, kiedy dzieje się akcja tego serialu, właśnie przyszłam na świat. Ciężko mi było wyobrazić sobie, jak z tego posklejać całość, która mi się spodoba. I nie, aktor, którego uważam za cholernie intrygującego i który na dodatek piekielnie mi się podoba, nie wystarczy.

A tu - proszę bardzo. Pomysłodawcy wzięli zestaw ogranych tematów i motywów, wydawałoby się, wyeksploatowanych do cna co najmniej od czasów Jankesa na dworze króla Artura - i wyszło fantastycznie. Fan-Ta-Stycz-Nie. Gdybym miała ryzykować odpowiedź na pytanie: "Jakim cudem?", zapewne pierwszą rzeczą, jaka przyszłaby mi do głowy, byłoby: "Bo producenci wyciągnęli szczegółowe wnioski z historii Jankesa i króla Artura".

Dlaczego? Dlatego, że zasadnicza idea tego serialu - i jego największa zaleta - niekoniecznie skupia się wokół pytania "Co się stało z Samem Tylerem?". Jest nią raczej fakt, że bohater, wprost ze swojego roku 2006, trafił  - na Marsa. A konkretniej, na swój własny posterunek, trzydzieści trzy lata wcześniej. A ten posterunek jest naprawdę jak z innego świata, i to nie dlatego, że faceci noszą obciachowe wąsiki, a panie - niedzisiejsze fryzury: tu policjanci popiją sobie dla kurażu na służbie i w imię zasady mniejszego zła biorą łapówki. W powietrzu wiszą zasłony z papierosowego dymu (pali nawet dziewczyna-świadek w ciąży) i latają niewybredne dowcipasy o dupach i cyckach, adresowane do obecnych w tym samym pokoju koleżanek; tu niespecjalnie słyszano o prawach świadka i podejrzanego, niesłyszącego, którego zastraszali bandziorzy, można zwyzywać od kalek i dodatkowo postraszyć utrudnianiem śledztwa, a policjant ciągle jest panem, który, kiedy chce, może natłuc po pysku, komu zechce, łącznie z podwładnymi. No i, oczywiście, jesteśmy jeszcze łaaaaadnych parę lat przed takim poziomem forensic science, do jakiego główny bohater w swoim 2006 był przyzwyczajony: trudno się dziwić, że Sama, przyzwyczajonego do zupełnie innego reżimu pracy i innego podejścia do ludzi, koledzy uważają za na wpół dziwaka, na wpół wariata, i przezywają "Sherlockiem". Ja, oglądając, powtarzalam sobie jak mantrę: co za szczęście, że żyję w dzisiejszych czasach tzw. poprawności politycznej, co w tym przypadku oznacza - nieco większej równowagi między prawami osób przy władzy (nawet jeśli władza = pałka i możliwość w miarę bezkarnego sfałszowania dowodów) a resztą świata.

No ale. No ale tak naprawdę fajne jest to, że alieni z Marsa 1973 nie są bynajmniej tylko idiotami/oszustami/prymitywami, co to, to nie. Obraz Sama i jego nowych kolegów jest znacznie bardziej zbalansowany. Z jednej strony, Samowi zdarza się popełniać karygodne błędy w ocenie sytuacji (jak przede wszystkim w odcinku finałowym sezonu I), z drugiej - Gene Hunt i jego team radzą sobie najlepiej, jak mogą i umieją, starając się robić po swojemu to, co Sam chciałby zrobić na swój sposób: wprowadzić jak najwięcej spokoju i porządku na ulice Manchesteru, obojętnie, czy w 2006, czy te trzydzieści trzy lata wcześniej. Poza tym - jeżeli ktokolwiek chciałby się litować nad Huntem jako nad biednym, prymitywnym, skazanym na och-jakie-przestarzałe metody ludzikiem - think twice. Really, think twice. Gene Hunt to jest zresztą postać niezwykle udana, bo z jednej strony - irytuje mnie jak mało co, z drugiej - trudno, naprawdę trudno go nie uwielbiać.

Najciekawsze - dla mnie - są nie tyle zagadki kryminalne, jakie napotykamy w poszczególnych epizodach, choć doceniam ukłon w kierunku klasycznych policyjnych seriali, jaki zrobili producenci; najbardziej mnie akurat fascynuje w tym wszystkim kontrast Gene'a i Sama. Każdy w nich w swoim czasie pasuje do dominującego, męskiego wzorca twardziela, lidera, stróża porządku. Wycinając Sama z jego naturalnego środowiska i wrzucając go w stylowo zrekonstruowane lata 70., scenarzyści tak naprawdę skupili się na zmianie w tym wzorcu. Sam, który w swoich czasach jest - jak się wydaje - dość typowym facetem, którego zachowania, zainteresowania i sposób życia nie odbiegają od mainstreamowej normy połowy lat '00, wydaje się w roku 1973 kompletnie nietypowy i oderwany od rzeczywistości. Jego zamiłowania kulinarne (i umiejętność gotowania ;)), jego niechęć do papierosów, specyficzne standardy zachowania wobec innych, szacunek do osób niekoniecznie w tym świecie szacunkiem otaczanych (kobiety, mniejszości) - to  wszystko sprawia, że koledzy patrzą na niego, jakby był z innego świata, a widzowie mają szansę zastanowić się nad tym, jak zmienne - i jak arbitralne - są pewne normy zachowania, które dziś uważamy/ kiedyś uważaliśmy za obowiązujące.

Co poza tym? Sensowne klasyczne policyjne historyjki przeplecione sporą, wbrew pozorom, dawką niesamowitości i grozy (upiorna dziewczynka z obrazu kontrolnego!) i podszyte centralną zagadką: jak i dlaczego, na litość boską, można przenieść się do rodzinnego miasta o 33 lata wstecz. Plus świetne kreacje aktorskie. Plus efektowna muzyka, plus fakt, że chcę wiedzieć, co dalej. Plus, John Simm, ale to już chyba mówiłam. Polecam, bardzo bardzo serdecznie.